فروش مستقیم ایرانخودرو از ۲۳ تیر؛ درمان بازار یا تکرار یک چرخه معیوب؟
ایرانخودرو اعلام کرده طرح جدید فروش مستقیم محصولاتش از ۲۳ تیر آغاز میشود؛ طرحی که قرار است بهگفته شرکت، بدون قرعهکشی، با ثبتنام اینترنتی و در بازهای محدود اجرا شود.
به گزارش کلیک اعلام بخشنامه جدید فروش فوری و فوقالعاده محصولات ایرانخودرو که از ساعت ۱۲ ظهر سهشنبه ۲۳ تیرماه آغاز میشود، در نگاه اول یک خبر خوشایند برای بازار تشنه خودرو به نظر میرسد. حذف دو شرط بزرگ و چالشبرانگیز یعنی «قرعهکشی» و «محدودیت پلاک فعال» نوید یک عرضه آزاد و بدون دردسر را میدهد. اما با نگاهی دقیقتر به جزییات این طرح و تحلیل سوابق، مشخص میشود که این شیوه عرضه بیشتر از آنکه گرهی از کار مصرفکننده واقعی باز کند، پتانسیل تبدیل شدن به یک بحران جدید در حوزه رضایت عمومی را دارد.
بازی با واژهها؛ «تکمیل ظرفیت» همان قرعهکشی پنهان است
ایرانخودرو مانور تبلیغاتی زیادی روی حذف قرعهکشی در این دوره داده است. اما وقتی در بخشنامه عبارت «تا زمان تکمیل ظرفیت» گنجانده میشود، یعنی عملاً فرآیند ثبتنام به یک مسابقه سرعت و شانس تبدیل خواهد شد.
وقتی تعداد متقاضیان چند صد هزار نفر و ظرفیت عرضه محدود باشد، کسانی برنده هستند که اینترنت سریعتر، رباتهای ثبتنامی یا شانس بالاتری در عبور از درگاه بانکی داشته باشند. این مدل نه تنها عادلانه نیست، بلکه شانس مصرفکننده عادی را که دسترسی به ابزارهای خاص ندارد، به شدت کاهش میدهد.
ظرفیتهای قطرهچکانی در برابر اقیانوس تقاضا
نگاهی به آمار ظرفیت خودروهای پرمتقاضی نشاندهنده یک عدم توازن شدید است؛ برای مثال تخصیص تنها ۳۵۰ دستگاه تارا اتوماتیک یا ۶۵۰ دستگاه دنا پلاس در طرحی که کل کشور امکان شرکت در آن را دارند، چیزی شبیه به شوخی است. این حجم از عرضه آپاراتوسوار نه تنها نمیتواند قیمتها را در بازار آزاد بشکند، بلکه با تحریک تقاضا و ناامید کردن هزاران ثبتنامکننده ناکام، اثر روانی معکوسی بر بازار میگذارد.
چراغ سبز ناخواسته به دلالان با حذف شرط پلاک فعال
یکی از اهداف اصلی سیاستگذار خودرویی در سالهای گذشته، کوتاه کردن دست دلالان و واسطهها از طریق اعمال فیلترهایی مانند «نداشتن پلاک فعال» بود. حذف این شرط در طرح تیرماه، به این معناست که مالکان چندین خودرو و سرمایهدارانی که خودرو را صرفاً به عنوان کالای سرمایهای نگاه میکنند، میتوانند بدون هیچ مانعی وارد این رقابت شوند. این تصمیم عملاً شانس مصرفکننده واقعی و فاقد خودرو را که بودجه محدودی دارد، در برابر دلالان حرفهای به حداقل میرساند.
کابوس تکراری اختلال در سامانه فروش
تجربههای گذشته نشان داده است که هرگاه پلتفرمهای فروش خودروسازان میزبان طرحهای بدون قرعهکشی و پرمتقاضی میشوند، زیرساختهای فنی آنها تاب آوری حجم بالای کلیکها را ندارد. قفل شدن سایت، خطای درگاه پرداخت، پرتاب شدن کاربر به بیرون از سیستم و از دست رفتن زمان، سناریوهای تکراری هستند که از همین حالا میتوان بروز آنها را در ساعت ۱۲ ظهر ۲۳ تیرماه پیشبینی کرد؛ مسئلهای که فشار عصبی شدیدی به متقاضیان وارد میکند.
ابهام در تحویل به موقع؛ وقتی معوقات قبلی هنوز پابرجاست
ایرانخودرو موعد تحویل این خودروها را ۳۰ و ۹۰ روزه اعلام کرده است. این در حالی است که این شرکت همواره با حجم بالایی از تعهدات معوق برای ثبتنامکنندگان دورههای قبل و خریداران سامانه یکپارچه مواجه بوده است. باز کردن کانال جدید فروش نقدی و مستقیم، در شرایطی که تعهدات قبلی به طور کامل تسویه نشدهاند، شائبه تأمین نقدینگی فوری به قیمت افزایش تعهدات عقبافتاده را تقویت میکند.
گفتنی است طرح فروش مستقیم تیرماه ایرانخودرو، بیش از آنکه یک استراتژی هوشمندانه برای تنظیم بازار باشد، یک مسکن موقت با عوارض جانبی شدید است.
حذف شرط پلاک فعال و اتکا به روش «تکمیل ظرفیت در چند دقیقه»، صفهای مجازی طولانی، رانت برای دارندگان اینترنتهای فوقسریع و رباتها، و در نهایت ناامیدی مجدد مصرفکنندگان واقعی را بازتولید خواهد کرد. تا زمانی که عرضه خودرو به صورت مداوم، پایدار و در تیراژ متناسب با نیاز جامعه انجام نشود، اینگونه فروشهای ضربتی و محدود تنها به آشفتگی بیشتر بازار و تشدید رفتارهای هیجانی دامن خواهند زد.