از فناوری‌محوری تا مسئله‌محوری؛ نسخه‌ای برای هوشمندسازی واقعی شهرها

رضا توکلی، با اشاره به گسترش فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و بلاکچین گفت یکی از اشتباهات رایج در بسیاری از سازمان‌ها، انتخاب فناوری پیش از آن است که مسئله به‌درستی تعریف شود؛ رویکردی که می‌تواند منابع مالی و مدیریتی را صرف پروژه‌هایی کند که در نهایت ارزش و خروجی متناسبی برای سازمان یا شهر ایجاد نمی‌کنند.

به گفته او، این موضوع در حوزه شهر هوشمند اهمیت دوچندانی دارد؛ چراکه شهرها با مجموعه‌ای از مسائل پیچیده و به‌هم‌پیوسته، از حمل‌ونقل و ترافیک گرفته تا انرژی، محیط زیست، خدمات شهری، مدیریت منابع و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان مواجه هستند.

فناوری باید پاسخ مسئله باشد، نه نقطه شروع

رئیس کمیسیون شهر هوشمند سازمان نظام صنفی رایانه‌ای تهران تأکید کرد که هوشمندسازی شهرها نباید صرفاً به اضافه شدن سامانه‌ها، حسگرها، پلتفرم‌ها و فناوری‌های جدید به ساختار مدیریت شهری محدود شود.

به باور توکلی، نقطه آغاز تحول دیجیتال باید یک مسئله واقعی و مشخص باشد و فناوری در مرحله بعد، به‌عنوان ابزاری برای حل مؤثرتر آن مسئله انتخاب شود. از این منظر، فناوری‌های نوظهور تنها زمانی می‌توانند به توسعه شهر هوشمند کمک کنند که پاسخی روشن به یک نیاز واقعی شهری ارائه دهند.

او در این زمینه توضیح داد که هوش مصنوعی زمانی ارزش‌آفرین خواهد بود که به بهبود تصمیم‌گیری، پیش‌بینی و مدیریت مسائل شهری کمک کند. همچنین اینترنت اشیا نیز زمانی معنا پیدا می‌کند که داده‌های تولیدشده توسط آن، در نهایت به تصمیم‌گیری و اقدام مؤثر در مدیریت شهر منجر شود.

شهر هوشمند با خرید فناوری ساخته نمی‌شود

یکی دیگر از محورهای مطرح‌شده در این پنل، ضرورت آمادگی سازمانی پیش از اجرای پروژه‌های فناورانه بود. به گفته توکلی، تحقق شهر هوشمند صرفاً با خرید و استقرار فناوری ممکن نیست و مجموعه‌ای از پیش‌نیازها باید به‌صورت هم‌زمان فراهم شود.

زیرساخت داده، هماهنگی میان سازمان‌ها، توانمندی نیروی انسانی، مدل حکمرانی، فرآیندهای مدیریتی و پذیرش شهروندان، از جمله مؤلفه‌هایی هستند که می‌توانند در موفقیت یا شکست پروژه‌های هوشمندسازی نقش تعیین‌کننده داشته باشند.

در چنین شرایطی، یکی از چالش‌های اصلی مدیریت شهری، تشخیص تفاوت میان یک «فناوری جذاب» و یک «فناوری ارزش‌آفرین» است. نادیده گرفتن این تفاوت می‌تواند پروژه‌های هوشمندسازی را به مجموعه‌ای از راهکارهای پراکنده و پرهزینه تبدیل کند که ارتباط مشخصی با مسائل واقعی و اولویت‌های اصلی شهر ندارند.

آینده شهر هوشمند در گرو شناخت دقیق مسئله است

توکلی در پایان با تأکید بر اینکه آینده شهر هوشمند الزاماً متعلق به شهری نیست که بیشترین فناوری را در اختیار دارد، گفت موفقیت از آن شهری خواهد بود که بتواند مسائل خود را دقیق‌تر شناسایی کند، داده‌های موردنیاز برای حل آن‌ها را بشناسد و متناسب با هر مسئله، فناوری مناسب را انتخاب کند.

بر این اساس، تحول دیجیتال شهری نه از خرید فناوری و نه از دنبال کردن موج فناوری‌های نوظهور، بلکه از شناخت دقیق مسئله، داده‌محوری و تصمیم‌گیری صحیح آغاز می‌شود.