اینترنت استارلینگ در روزهای جنگ؛ «امید» یا «تهدید»؟!
برای خرید یک کیت استاندارد استارلینک در تهران باید ۳۰۰۰ دلار بپردازید، حدود ۵۰۰ میلیون تومان !
به گزارش کلیک در شرایطی که نگرانیها از احتمال قطع اینترنت بینالملل یا حملات سایبری در اوج تنشهای ژئوپلیتیک بالا گرفته است، نام «استارلینک» (Starlink) بیش از هر زمان دیگری در محافل کاربری و سیاسی ایران شنیده میشود.
پروژه عظیم ایلان ماسک که قرار بود دنیا را به شبکهای از ماهوارهها متصل کند، اکنون در ایران به یک پدیده دوگانه تبدیل شده است؛ ابزاری برای عبور از محدودیتها در روزهای بحران، و همزمان چالشی بزرگ برای حاکمیت فضای مجازی. اما واقعیت چیست و آیا اینترنت ماهوارهای با قیمتی فضایی میتواند در روزهای جنگ خط ارتباطی مردم باشد؟
قیمت نجومی؛ لوکس بودن امنیت ارتباطی
اما آنچه بیش از هر چیزی جلب توجه میکند و مانع از همهگیر شدن این تکنولوژی میشود، هزینه سرسامآور آن است.
هزینه اتصال به اینترنت استارلینک در روزهای جنگ و خاموشی مطلق اینترنت، برای کاربران ایرانی به حدود ۵۰۰ میلیون تومان رسیده است. یعنی ۱۰ برابر قیمت جهانی!
نگاهی به سایت اسپیسایکس نشان میدهد که قیمت پایه کیت استاندارد (رزیدنشال) استارلینک که برای مصارف خانگی و ثابت طراحی شده، در محدوده ۳۵۰ دلار است؛ اما بحرانهای متعدد در ایران باعث شده تا این ترمینالها در بازار سیاه ایران ۱۰ برابر گرانتر به فروش برسند.
دیجیاتو در گزارشی به این موضوع پرداخته و طبق برآوردهای این سایت برای خرید یک کیت استاندارد استارلینک در تهران باید ۳۰۰۰ دلار بپردازید. البته این مبلغ فقط به تتر دریافت میشود. رقمی که با توجه به قیمت تتر (حدود ۱۵۰ هزار تومان) معادل ۴۵۰ میلیون تومان میشود.
البته این تمام هزینهها نیست؛ کاربران استارلینک هزینه اشتراک ماهانه را هم باید به صورت مجزا بپردازند. اشتراک نامحدود یک ماهه این کیتها ۱۴۰ دلار، معادل ۲۱ میلیون تومان است. بدین ترتیب آخرین کورسوی ایرانیان برای حفظ ارتباطات خود در روزهای تاریک جنگ و خاموشی اینترنت حدود ۵۰۰ میلیون تومان هزینه دربردارد که البته کمتر شهروندی هم از پس آن برمیآید.
شرایط کشور و البته وضع قوانین سختگیرانه روی قیمت استارلینک در ایران اثر زیادی داشته است. بررسیهای دیجیاتو نشان میدهد تا همین چند ماه پیش، خرید استارلینک هزار دلار هزینه داشت، اما در دوران قطع اینترنت دی ماه به 2400 دلار رسید و اکنون نیز 3 هزار دلار به فروش میرسد.
چالشهای قانونی و امنیتی
با این حال، ورود استارلینگ به ایران با موانع جدی روبروست. استفاده از این تجهیزات بدون مجوز از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، غیرقانونی اعلام شده است. نگرانیهای امنیتی دولت مبنی بر امکان استفاده از این شبکه توسط گروههای اطلاعاتی بیگانه یا عبور اطلاعات حساس از فیلترهای امنیتی، باعث شده تا برخورد با قاچاق و استفاده از تجهیزات استارلینک تشدید شود.
در روزهای جنگ، «امنیت شبکه» به اولویت اول ارتشی و امنیتی تبدیل میشود. حضور یک شبکه مستقل و کنترلنشده توسط ایلان ماسک در آسمان ایران، میتواند به عنوان یک حفره امنیتی تلقی شود که دشمن میتواند از آن برای هماهنگیهای نظامی یا جنگ روانی بهره ببرد. همین موضوع باعث شده تا دولتها در زمان بحران، حساسیت بیشتری روی سیگنالهای ماهوارهای داشته باشند و حتی با استفاده از جمرهای اختلالساز (Jamming)، تلاش کنند دسترسی به این شبکهها را محدود کنند.
آینده اینترنت آزاد در ایران؟
برای کاربران عادی ایرانی، استارلینک نماد آزادی در فضای مجازی و دسترسی نامحدود به اطلاعات جهانی است؛ چیزی که در روزهای جنگ و محدودیت اینترنت، ارزشی دوچندان مییابد. اما واقعیت این است که هزینه بالای تجهیزات (دیشهای گرانقیمت) و خطرات قانونی، استفاده از آن را به یک گزینه لوکس و پرخطر تبدیل کرده است.
در نهایت، اینترنت استارلینک در ایران در روزهای جنگ، نمادی از تقابل تکنولوژی با سیاست است. از یک سو، تکنولوژی راهکاری برای عبور از بحرانهای ارتباطی ارائه میدهد و از سوی دیگر، ملاحظات امنیتی و سیاسی مانع بهرهگیری گسترده از آن میشود. اینکه در آینده نزدیک، این ستارهها بتوانند در آسمان ایران بدرخشند یا نه، نه تنها به تصمیم ایلان ماسک، بلکه به نتیجهگیری مذاکرات و فضای امنیتی منطقه بستگی خواهد داشت.