توافق در هرمز نزدیکتر شد؛ دلار و طلا در انتظار سیگنال نهایی
با نزدیکتر شدن مذاکرات ایران و عمان برای بازگشایی مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز و افزایش نشانهها از احتمال دستیابی به یک توافق، بازارهای مالی بار دیگر در برابر اخبار سیاسی قرار گرفتهاند. با این حال، هنوز توافق نهایی حاصل نشده و اختلاف بر سر نحوه مدیریت تردد کشتیها و برخی جزئیات اجرایی پابرجاست. اکنون پرسش اصلی بازار این است که اگر توافق نهایی شود، دلار تا کجا عقب مینشیند و طلا چه واکنشی نشان خواهد داد؟
به گزارش کلیک تحولات دیپلماتیک میان ایران و آمریکا در روزهای اخیر بار دیگر نگاه بازارهای مالی را به سمت سیاست خارجی برده است؛ این بار نه با اعلام یک توافق نهایی، بلکه با نزدیک شدن مذاکرات درباره وضعیت تنگه هرمز به یک نقطه تعیینکننده.
بر اساس گزارشهای منتشرشده در روز جمعه، مذاکرات ایران و عمان درباره سازوکار عبور و مرور کشتیها از تنگه هرمز پیشرفت کرده و یک مقام آمریکایی گفته است انتظار میرود توافقی در این زمینه بهزودی حاصل شود. در صورت نهایی شدن و اجرای توافق، واشنگتن نیز اعلام کرده که آماده برداشتن محاصره بنادر ایران خواهد بود.
با این حال، هنوز نمیتوان از «توافق نهایی ایران و آمریکا» سخن گفت. اختلافها بر سر جزئیات نحوه مدیریت تردد کشتیها، کنترل ورود و خروج و موضوع دریافت هزینه از شناورها همچنان پابرجاست. گزارشهای رویترز نشان میدهد حتی در صورت پیشرفت مذاکرات، اجرای واقعی توافق و بازگشت منظم کشتیرانی مهمترین آزمون آن خواهد بود.
بازار ارز؛ اولین واکنش به خبر توافق
در اقتصاد ایران، هر خبر مثبت درباره کاهش تنش میان تهران و واشنگتن پیش از آنکه اثر خود را در متغیرهای بنیادین اقتصاد نشان دهد، روی «انتظارات» بازار ارز اثر میگذارد.
اگر توافقی قابل اتکا درباره هرمز و در ادامه کاهش تنش میان ایران و آمریکا شکل بگیرد، نخستین اثر احتمالی آن کاهش ریسک سیاسی در بازار ارز خواهد بود. در چنین شرایطی، بخشی از تقاضای احتیاطی برای دلار میتواند کاهش پیدا کند و فروشندگان قدرت بیشتری پیدا کنند.
اما یک نکته مهم وجود دارد: خبر توافق با اثر اقتصادی توافق یکسان نیست.
بازار ممکن است با انتشار خبر اولیه به سرعت واکنش نشان دهد و دلار را پایین بیاورد، اما برای ماندگاری این کاهش باید نشانههایی از اجرای توافق، کاهش محدودیتهای تجاری و مالی و بهبود دسترسی ایران به منابع ارزی مشاهده شود.
به همین دلیل، اگر توافق صرفاً در حد یک تفاهم سیاسی باقی بماند، احتمال دارد بخشی از افت اولیه دلار دوباره جبران شود.
طلا؛ چرا ماجرا پیچیدهتر است؟
واکنش طلا از دلار پیچیدهتر است؛ زیرا قیمت طلای داخلی علاوه بر نرخ ارز، از قیمت جهانی طلا نیز تأثیر میگیرد.
در روزهای اخیر، حتی همزمان با افزایش امیدها به توافق درباره هرمز، طلای جهانی تحت تأثیر عوامل بینالمللی مسیر مستقلی داشته است. رویترز گزارش داده که در بازار جهانی، طلا در شرایطی رشد کرده که سرمایهگذاران همزمان در حال بازنگری در چشمانداز تورم و نرخ بهره آمریکا هستند.
بنابراین حتی اگر توافق سیاسی باعث کاهش نرخ دلار در ایران شود، نمیتوان انتظار داشت طلای داخلی الزاماً به همان نسبت کاهش پیدا کند.
به بیان ساده، دلار برای طلا یک عامل کاهنده خواهد بود، اما اونس جهانی میتواند بخشی از این فشار را خنثی کند.
سه سناریو برای دلار و طلا
سناریوی اول؛ توافق واقعی و قابل اجرا
اگر مذاکرات به توافقی روشن درباره هرمز منجر شود و این توافق در عمل نیز اجرا شود، احتمال کاهش ریسک سیاسی و افت دلار افزایش پیدا میکند. در این حالت طلا و سکه داخلی نیز تحت فشار قرار میگیرند؛ هرچند شدت کاهش آنها به وضعیت اونس جهانی بستگی خواهد داشت.
سناریوی دوم؛ توافق اولیه بدون اجرای کامل
در این حالت ممکن است بازار در واکنش اولیه دچار افت شود، اما اگر اجرای توافق با مشکل مواجه شود یا اختلافهای سیاسی دوباره بالا بگیرد، دلار و طلا میتوانند بخشی از کاهش خود را پس بگیرند.
سناریوی سوم؛ شکست مذاکرات
اگر مذاکرات درباره هرمز به نتیجه نرسد یا تنشها دوباره افزایش پیدا کند، بازار ارز بار دیگر با افزایش ریسک سیاسی مواجه خواهد شد. در چنین شرایطی، تقاضا برای داراییهای امن میتواند افزایش پیدا کند و فشار صعودی بر دلار و طلای داخلی شکل بگیرد.
بازار اکنون به «خبر» واکنش نشان نمیدهد؛ به احتمال توافق واکنش نشان میدهد
شاید مهمترین نکته برای معاملهگران همین باشد. هنوز توافق نهایی روی میز نیست، اما بازار به احتمال وقوع آن واکنش نشان میدهد.
تجربه دورههای قبلی مذاکرات نیز نشان داده است که بازار ارز ایران معمولاً پیش از آنکه آثار اقتصادی یک توافق مشخص شود، به انتظارات ناشی از آن واکنش نشان میدهد. در نتیجه ممکن است دلار و طلا ابتدا بر اساس «خبر» حرکت کنند و سپس، با مشخص شدن جزئیات و میزان اجرای توافق، مسیر واقعی خود را پیدا کنند.
در شرایط فعلی، بنابراین نمیتوان گفت «توافق باعث سقوط دلار و طلا خواهد شد». گزاره دقیقتر این است که هرچه احتمال یک توافق پایدار و قابل اجرا بیشتر شود، فشار کاهشی بر دلار افزایش مییابد؛ اما طلا علاوه بر دلار، همچنان از اونس جهانی و شرایط اقتصاد بینالمللی تأثیر میگیرد.
در نهایت، چشم بازار به یک نقطه دوخته شده است: آیا پیشرفت مذاکرات ایران و عمان درباره تنگه هرمز به یک توافق اجرایی و قابل راستیآزمایی تبدیل خواهد شد یا بار دیگر اختلاف بر سر جزئیات، مسیر دیپلماسی را متوقف میکند؟
پاسخ این پرسش میتواند جهت بعدی بازار ارز و طلا در ایران را تعیین کند.